O nas 
Zdrowie pacjenta
Porady
Prawa pacjenta
Anna Rogowska, zastępca dyrektora ds. organizacji i kontaktów medycznych
Prawa pacjenta w Polsce dopiero 6.11.2008 r. zostały zebrane w jednym akcie prawnym, Ustawie o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta1, która wchodziła w skład tzw. pakietu ustaw zdrowotnych, reformujących system ochrony zdrowia.
Ustawa określa:
- prawa pacjenta,
- zasady udostępniania dokumentacji medycznej,
- obowiązki podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych związane z prawami pacjenta,
- tryb powoływania, odwoływania i kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta,
- postępowanie w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.
Ustawodawstwo polskie zawiera także dodatkowe prawa przysługujące pacjentowi. Uregulowania te znajdują się zarówno w Konstytucji RP, jak i w kilku innych ustawach (o zakładach opieki zdrowotnej, o zawodzie lekarza, o ochronie zdrowia psychicznego, o zawodach pielęgniarki i położnej, o pobieraniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów oraz w ustawie o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych). Prawa te zbliżone są do standardów międzynarodowych.
Wymieniona na wstępie ustawa ma na celu kompleksowe usystematyzowanie i uporządkowanie w jednym akcie norm regulujących prawa pacjenta. Swoim zakresem przedmiotowym obejmuje m.in. prawa pacjenta oraz obowiązki świadczeniodawców związane z ich realizacją. Powołuje także do życia nową instytucję Rzecznika Praw Pacjenta.
Podstawowe grupy praw zebrane w Ustawie o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta regulują takie kwestie, jak prawo pacjenta:
- do świadczeń zdrowotnych,
- do informacji,
- do tajemnicy informacji z nim związanych,
- do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych,
- do poszanowania intymności i godności pacjenta,
- do dokumentacji medycznej,
- do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza,
- do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego,
- do opieki duszpasterskiej,
- do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie.
Określono także postępowanie w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Określono tryb nakładania kar pieniężnych na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku.
Omawiana ustawa pozwoliła na ujednolicenie prawa w tym obszarze oraz poprawiła na rynku usług zdrowotnych sytuację pacjentów, którzy mogli czuć się zagubieni w rozproszonym systemie aktów prawnych regulujących ich prawa.
Jednym z najbardziej oczekiwanych do regulacji obszarów było prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych. Zapisy w tym zakresie regulują takie kwestie, jak prawo do świadczeń zdrowotnych, prawo do świadczeń w razie zagrożenia życia lub zdrowia, obowiązki personelu medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych.
